Legio XXI Rapax - Rekonstrukcja Historyczna Rzymskiego Legionu


	Historia Legio XXI Rapax

Jak czytamy z zachowanych tabliczek, dwie trzecie załogi wcale nie znajduję się w obozie! Z 752 żołnierzy i 6 centurionów wynosi numerus purus, czyli stan faktyczny 296 i 1 centurio. Reszta wojska znajduje się na urlopie lub przebywa w większych aglomeracjach miejskich, o bogatym życiu cywilnym. 31 legionistów jest chorych, przy czym liczba rannych wynosi 6, a z dolegliwościami oczu 10! W obliczu takich faktów nie można sobie wyobrazić dużego zagrożenia ze strony barbarzyńców na granicy Imperium u schyłku I wieku n.e.W przypadku Rapaxu lata spędzone w obydwu obozach Novaesium i Vindonissa mogły przypominać realia jakie znamy z Vindolandy. Prywatne listy legionistów potwierdzają, że nie utracili oni kontaktu z rodzinami, a te wysyłały na odległą północ paczki z ciepła odzieżą i listy podtrzymujące żołnierzy na duchu. Większość zachowanych tabliczek stanowią podania o urlopy lub przepustki.

Kim mogli być żołnierze Rapaxu w połowie I wieku? Skąd pochodzili, gdzie znajdowały się ich rodziny? Legionistą mógł zostać tylko obywatel rzymski posiadający pełnię praw politycznych. Oprócz mieszkańców Italii, prawa takie posiadała w danym okresie też ludność na terenach dzisiejszej Hiszpanii, Sycylii, Grecji, a od cesarza Klaudiusza również mieszkańcy wszystkich prowincji Galii. Miejscem rekrutacyjnym Rapaxu przez początkowy okres była z pewnością Hiszpania. Zakładając rok 41 p.n.e. za datę powstania legionu, druga rekrutacja, nie uwzględniając w międzyczasie koniecznych uzupełnień stanu, odbyła się około 20 r. p.n.e. W tym czasie legion operuje jeszcze w Hiszpanii. W Alpach pojawia się w 15 r. p.n.e., a data trzeciej rekrutacji zastaje go w obozie w dzisiejszym Augsburgu. Jest prawdopodobne, że również i tej rekrutacji dokonano w Hiszpanii. Podobnie jak legion X, wsławiony w wojnie domowej Cezara przeciw Pompejuszowi, stacjonował w Syrii, a rekrutacji dokonywano do niego również w Hiszpanii, czyli miejscu pierwotnego powstania. Procedura ta zdaje się być stosowana do lat 20-tych wieku I, po czym stopniowo zanika, co wytłumaczyć można czysto racjonalnymi czynnikami. Lata 20-te to okres czwartej rekrutacji. Tym razem legioniści znajdują sie w Novasium. Do legionu mogło w tym okresie napłynąć wielu Italików.

Służba w oddziałach pomocniczych (Auxillia) otwierała liczne możliwości przed mieszkańcami prowincji bez praw obywatelskich. Po odbyciu z reguły 25 lat takie prawa nabywano, przy czym potomkowie służących w rzymskim wojsku żołnierzy automatycznie te prawa zachowywali. Tradycje militarne Celtów i Germanów w rzymskim wojsku sięgają okresu przed panowaniem Cezara. Gwardia pretoriańska przestała być germańską domeną po powstaniu Arminiusza. Do tego czasu pretorianie rekrutowani byli wyłącznie na terenach plemion germańskich. Liczba kohort Auxillia odpowiadała takiej samej liczbie legionów i mogła w szczególnych okresach kryzysu nawet ją przewyższyć.Tym sposobem wydaje się prawdopodobne, że w latach dwudziestych I wieku pojawili się w szeregach legionu Germanie i Celtowie. Potomkowie tych żołnierzy odbywali swoją służbę jeszcze w wojsku pomocniczym. Od Klaudiusza do Vespazjana liczba celtyckich legionistów musiała znacznie wzrosnąć z racji nadania mieszkańcom prowincji galijskich praw rzymskich. W latach czterdziestych, czyli okresie piątej rekrutacji Legion XXI stacjonował w Vindonissa. To tereny dzisiejszej Szwajcarii, pogranicze senatorskiej prowincji Gallia Narbonensis i Raetia.

Uwzględnić tu trzeba politykę wewnętrzną w sprawie rekrutacji i składu etnicznego jednostek wojskowych. Wojsko rzymskie było, najpóźniej od połowy I wieku organizacją wielokulturową i wielonarodowościową. Zauważalna jest struktura w zestawianiu kohort, a nawet pojedynczych centurii. I tak spotykamy kohorty hiszpańskie, sedonów czy centurię vindelików. W wojsku Auxillia mowa jest o całych, regionalnie złożonych kontyngentach bojowych jak np. w przypadku Batawów. Z reguły żołnierze nie stacjonowali na terenie skąd pochodzili i gdzie mieszkały ich rodziny, lecz do czasu reformy przeprowadzonej przez Vespazjana po powstaniu Batawów nie stanowiło to standardu. Legion XXI stacjonował w Hiszpanii przez 26 lat i tam dokonywano też rekrutacji. W Vindonissa dochodzi w 68 r. n. e. do krwawego stłumienia buntu Helvetów. Trudno jest nowoczesnemu człowiekowi przyjąć, że do walki wysłano legionistów tego samego pochodzenia. Wytłumaczeniem jest, że ilość i zróżnicowanie narodów antycznych jest nieporównywalna do dzisiejszej sytuacji geopolitycznej w Europie. Barbarzyńskie plemiona nie utożsamiały się z narodem, nie znawszy tego pojęcia. Plemiona i klany germańskie, czy celtyckie konkurowały miedzy sobą znajdując się nierzadko w stanie permanentnej wojny. Pojawienie się supermocarstwa z jednolitym systemem administracji, jedną władzą i jedną walutą wzbudzało zapewne nieufność.

Jednak Rzym nie był typowym kolonizatorem zwalczającym ludność „podbitych” rejonów. Szybko okazało się, że autonomia oraz wolności osobiste pozostają praktycznie nienaruszone, a nowa administracja i obecność nowego ładu stwarza innowacyjne możliwości społecznego i materialnego awansu. Rzym nie był w stanie sam wdrażać polityki żelaznej ręki, stąd nie miał też innej możliwości jak zaakceptowanie kulturowych różnic i potrzeb nowych obywateli. Barbarzyńcy romanizowali się sami widząc w tym procesie polepszenie własnego bytu, czy standardu życia, dobrowolnie odrzucając struktury plemienne, a nawet i starą religię.

Wspominani Helweci nigdy nie tworzyli jedności narodowej, więc uwzględniając realia można dopuścić możliwość stłumienia ich powstania przez jednostki celtyckie, wchodzące w skład Legionu XXI. Aulus Caecina był w 68 roku legatem XXI Legionu Rapax. Z jego inicjatywy żołnierze sprowokowali powstanie Helwetów. Ten fakt zadziwia, lecz nie znamy już dzisiaj bliższych okoliczności towarzyszących temu zdarzeniu. Cacina kierował się prawdopodobnie innymi, wyższymi pobudkami, stąd 54 lata braku bojowego doświadczenia dowodzonej przez niego jednostki, skłoniło go do przygotowania żołnierzy przed stojącym przed nimi zadaniem?

W 68 n.e. roku doszło do powstania triumwiratu między Markiem Salwiuszem Otonem, Serwiuszem Sculpiuszem Galbą i Gajuszem Juliuszem Vindexem, zwierzchnikami prowincji Lusitania, Hispania Taraconensis i Gallia Lugudunensis. Triumvirowie wypowiedzieli cesarzowi Neronowi posłuszeństwo. Rozpoczęli też działania wojenne przeciwko wiernym cesarzowi jednostkom.Wojska te stacjonowały w większości na granicy z Germanią. Legion XXI pozostał lojalny wobec cesarza.Widocznie celem Vindexa nie był tron pryncypa, ponieważ zrzekł się on przywództwa na korzyść 70- letniego Galby. Ten z kolei opierając się jedynie na 1 legionie obwołał się 2 kwietnia 68 roku legatem senatu i narodu rzymskiego ( legatus senatus et populi romani ). Galbie sprzyjali w Rzymie również liczni senatorowie i oficerowie gwardii pretoriańskiej. Sam umocnił swoją pozycję w Hiszpanii rekrutując szybko nowy legion: VII Gemina. Pozostawiwszy VI Victrix w Carthago Nova wyruszył do Rzymu.

Cofnij

Czytaj dalej