|
|
 |
Komendy Legionu |
|
| Poniżej wybrane komendy rzymskie po łacinie, używane przez Legio XXI Rapax podczas musztry, na polu walki i w trakcie innych zadań obozowych. |
Zbiórka
|
 |
| |
Milites! Ad arma! |
- Żołnierze! Zbrojcie się!; Alarm! |
| |
Signifer veni |
- Chorąży staw się |
| |
Ad signvm/Ad signa venite |
- Do znaku/do znaków stawcie się; Zbiórka! |
| |
State |
- Baczność |
| |
Laxate |
- Spocznijcie |
| |
Envmerate |
- Odliczcie |
| |
Ad dvos / tres nvmerate |
- Do dwóch / trzech odliczcie |
| |
Enominate |
- Podajcie imiona |
| |
Adsvm |
- Obecny |
| |
Acies |
- Linia, szyk bojowy |
| |
Vnvs ordo |
- Jeden szereg |
| |
Dvo/tres ordines facite |
- Dwa/trzy szeregi utwórzcie |
| |
Primvs/secvndvs/novissimvs ordo |
- Pierwszy/drugi/ostatni szereg |
| |
Agmen |
- Kolumna marszowa |
| |
Dvos/tres agmina facite |
- Dwie/trzy kolumny utwórzcie |
| |
Vnvs/dvo/tres passvs procedite |
- Jeden, dwa, trzy kroki naprzód |
| |
Qvattvor/qvinqve/sex passvs recidite |
- Cztery, pięć, sześć kroków w tył |
| |
Salvtate |
- Salutujcie |
| |
Spectate ad frontem |
- Patrzcie na wprost |
| |
Spectate ad dextram/sinistram |
- Patrzcie na prawo/lewo |
| |
Dirigite |
- Wyrównajcie |
| |
Dirigite ad dextram/sinistram |
- Wyrównajcie do prawej/lewej |
| |
Arma (scvta/pila) svrsvm/deorsvm |
- Broń (tarcze/oszczepy) w górę/w dół |
| |
Arma (scvta/pila) deponite/svmite |
- Broń (tarcze/oszczepy) odłóżcie/podnieście |
| |
Avdite |
- Słuchajcie, Uważajcie |
| |
Silentivm |
- Cisza! |
| |
Abite |
- Rozejść się |
| |
W marszu i w boju
|
 |
| |
(In aqvatis passibvs)/(Sine passvs) pergite |
- (Równym krokiem)/(bez kroku) wymaszerować |
| |
Ad dextram/sinistram vertite |
- Obróćcie się w prawo/lewo |
| |
Convertite |
- Odwróćcie się |
| |
In acie ad dextram/sinistram pergite |
- Szykiem kręćcie na prawo/lewo |
| |
In agmine ad dextram/sinistram vertite |
- Kolumną skręćcie w prawo/lewo |
| |
Ad signvm ad dextram/sinistram pergite |
- Za znakiem idzcie w prawo/lewo |
| |
Ad Optionem / Centvrionem pergite |
- Za Optio / Centurio podążajcie |
| |
In loco calcate |
- Maszerujcie w miejscu |
| |
Recta |
- Na wprost |
| |
Consistite |
- Zatrzymać się |
| |
Conglobate / Densate |
- Zacieśnić |
| |
In agmine / ordinibvs Laxate |
- W kolumnie / szeregach rozluznijcie |
| |
In agmine / ordinibvs Densate |
- W kolumnie / szeregach zacieśnijcie |
| |
Gladios stringite |
- Wyjmijcie miecze |
| |
Gladios recondite |
- Schowajcie miecze |
| |
Pila praeparate |
- Przygotujcie oszczepy (do rzutu) |
| |
Pila iacete |
- Rzućcie oszczepy |
| |
Pila infigite |
- Wbijcie oszczepy w ziemię |
| |
Retro |
- Powtórka |
| |
Cvrrite |
- Biegnijcie |
| |
Accelerate |
- Przyspieszcie |
| |
Tardate |
- Zwolnijcie |
| |
Pvgna! Praeparate! |
- Bitwa (starcie)! Przygotujcie się! |
| |
Porro! |
- Do ataku! Huzia na Józia! |
| |
Formacje
|
 |
| |
Testvdinem formate/deformate |
- Żółwia sformować/rozformować |
| |
Cvnevm formate |
- Formować klin |
| |
Orbem formate |
- Formować szyk kołowy |
| |
Ad orbem! |
- Do koła! |
| |
Contra eqvites |
- Szyk przeciw konnicy |
| |
Scvta castrorvm formate |
- Ściana tarcz |
| |
W Obozie
|
 |
| |
Adportate aqvam / lignvm |
- Przynieście wodę / drewno opałowe |
| |
Date aqvam / lignvm |
- Podajcie wodę / drewno opałowe |
| |
Nvntio me ! Mvnvs factvm |
- Melduję się ! Zadanie wykonane |
| |
Me volo campvm / latrinam / tentorivm / silvam ire |
- Chciałbym na plac / do toalety / namiotu / lasu iść |
| |
Permitto / Non permitto |
- Zezwalam / Nie zezwalam |
| |
Excvbia prima ab secvnda ad qvartam horam |
- Warta pierwsza od drugiej do czwartej godziny |
| |
Svrgite |
- Pobudka, ale także Wstańcie, Podnieście się (np. z ziemi) |
| |
Dormite |
- Idźcie spać |
| |
Cantate |
- Śpiewajcie |
| |
Omnes tirones/milites |
- Wszyscy rekruci/żołnierze |
| |
Laborate |
- Pracujcie |
| |
Sedete |
- Siadajcie |
| |
Videte |
- Oglądajcie, Patrzcie |
| |
Tentoria stativte/detendite |
- Namioty spakujcie/rozstawcie |
| |
In tentorium |
- Do namiotów! |
| |
Extingvite lvmina |
- Zgaście światła |
| |
Orate |
- Módlcie się |
| |
Powyższe komendy rzymskie zostały pogrupowane wg częstości ich występowania.
Co nie oznacza, że nie mogą być użyte w innych sytuacjach. Przykładowo oficer może nakazać śpiewać żołnierzom zarówno w marszu jak i w obozie, a obroty można wykonywać w miejscu na zbiórce, jak i podczas przemarszu.
Poznanie tych wszystkich zwrotów i poprawne ich wykonywanie nie oznacza wcale koniec nauki łaciny dla rekruta.
Ciężko na naszych spotkaniach obejść się bez podstawowej znajomości liczebników rzymskich, tak głównych, jak i porządkowych, a w szczególności łacińskich nazw wszystkich elementów uzbrojenia i wyposażenia obozu.
Warto przy okazji zaznaczyć, że rekonstruując legion z I w. n.e. staramy się wymawiać słowa, tak jak wymawiali je ówcześni.
Korzystamy przy tym z zasad wymowy łaciny klasycznej. Stąd podczas naszych rozmów usłyszycie raczej: kenturio, salłe i kajsar ... zamiast centurio, salwe i cezar.
|
|
|
